Afreolus : E̶h̶a̶n̶g̶u̶

Beth sy'n digwydd pan roddir caniatâd i'n harfer creadigol fod yn afreolus?

Mae *Unruly: Expand* yn dwyn ynghyd waith gan artistiaid ac ymarferwyr creadigol a fu'n gwarchod arddangosfa Cymru yn Fenis yn Biennale Fenis 2026. Dewiswyd y gwarchodwyr drwy alwad agored gan Gyngor Celfyddydau Cymru.

Nid yw'r gwaith yn yr arddangosfa hon o reidrwydd yn ymwneud â Fenis ei hun. Yn hytrach, mae wedi tyfu o'r profiad o dreulio amser yno: gwylio, gwrando, croesawu ymwelwyr, a dod ar draws celf o bob cwr o'r byd.

Fel gwarchodwyr *Sownd*, roedd gan yr artistiaid hyn safle unigryw. Roeddent yn westeiwyr ac yn ymwelwyr ar yr un pryd, gan dreulio cyfnodau hir wedi'u hymdrochi yn y Biennale tra'n byw yn Fenis ei hun. Mewn dinas a luniwyd gan ddŵr, symudiad, hanes, a newid cyson, dechreuodd safbwyntiau newydd ddod i'r amlwg. Mae Fenis yn ein hannog i feddwl yn wahanol am beth all celf fod, i bwy y mae hi, a ble mae hi'n perthyn.

Drwy gydol yr arddangosfa, mae ffiniau'n dod yn hylifol. Mae celf yn symud rhwng sain a thirwedd, ymchwil a defod, profiad personol a hanesion a rennir. Mae syniadau'n teithio ar draws disgyblaethau, cymunedau, a ffyrdd o weithio. Mae lluniadu'n dod yn ffordd o feddwl, mae archifau'n dod yn offer creadigol, ac mae cydweithio'n dod yn ffordd o greu cysylltiadau.

Mae Fenis ei hun yn llawn cyferbyniadau. Mae'n ddinas fyw ac yn llwyfan diwylliannol byd-eang, wedi'i llunio gan ymfudiad, twristiaeth, newid amgylcheddol, hanes, a chyfnewid. I lawer o'r artistiaid yma, agorodd treulio amser yn yr amgylchedd hwn gwestiynau newydd, sgyrsiau newydd, a posibiliadau newydd ar gyfer eu harfer.

Nid casgliad o ymatebion i Fenis yn unig yw *Unruly*. Mae'n gasgliad o arferion sydd wedi'u dylanwadu a'u trawsnewid gan y profiad o fod yno.

Yn y cyd-destun hwn, nid torri rheolau yn unig yw bod yn afreolus. Mae'n ymwneud â chadw chwilfrydedd, cofleidio ansicrwydd, arbrofi, a dychmygu ffyrdd newydd o weithio.

Wedi'i gefnogi gan y Colwinston Charitable Trust a'r Art Fund.